1. Omhels sociale media

De meeste voorstellen die ik iedere dag toegezonden krijg door idealistische zakenlui die de grote uitdagingen van de moderne wereld (zoals de opwarming van de aarde en de bescherming van het milieu) aan willen pakken, getuigen wel van veel verbeelding, maar vereisen enorme investeringen en vele jaren onderzoek en ontwikkeling voordat ze überhaupt geïmplementeerd kunnen worden.

In de laatste twee-driehonderd jaar hebben veel regeringen steeds weer grote sommen geld vrijgemaakt om mensen te enthousiasmeren oplossingen te vinden voor de meest urgente technische problemen van hun tijd. Mijn favoriete voorbeeld is de zogenaamde Longitude Prize, de Lengtegraadprijs – een beloning van 20.000 pond die in 1714 werd uitgeloofd door de Britse regering teneinde wetenschappers en zeevaarders te stimuleren naar een preciezere manier te zoeken om de positie van schepen te bepalen oost of west ten opzichte van een bepaald vast punt op de aardbol. Meer dan tien uitvinders hebben in de daarop volgende 50 jaar in dit kader een beurs gekregen voor hun bijdragen aan de oplossing van het probleem; de grote winnaar blijft natuurlijk John Harrison, de uitvinder van de marinechronometer.

Dure technologie

Vandaag de dag zijn de meeste uitdagingen zo gecompliceerd dat zij inderdaad enorme investeringen vereisen van tijd, inspanning en kapitaal. De Ansari Space X Prize, met zijn 10 miljoen dollar de grootste beloning in haar soort in de geschiedenis, werd in 2004 gewonnen door het bedrijf Scaled Composites, waar ingenieur Burt Rutan de leiding had; Scaled Composites kreeg de prijs voor de bouw en lancering van het SpaceShipOne – een ruimtevliegtuig dat binnen veertien dagen twee keer passagiers 100 kilometer boven de aarde kon brengen. De teams die de 10 miljoen wilden winnen, besteedden gezamenlijk uiteindelijk meer dan 100 miljoen dollar.

Achteraf gezien bleek de prijs dus de katalysator te zijn voor de oprichting van een commerciële en particuliere ruimtevaartsector. Ik was daar zo van onder de indruk dat Virgin Group ging investeren in een nieuw ruimtevaarttoerisme, Virgin Galactic; we sloten met Scaled Composites een overeenkomst voor de bouw van een lanceringsysteem en een ruimtevaartuig waarmee we ons idee vorm konden geven. We maakten dus gebruik van een prijswinnend concept voor onze onderneming, iets wat al met al toch een groot commercieel risico met zich mee bracht. Virgin Galactic en ook andere particuliere bedrijven deden voortaan mee aan de ruimterace – een tak waar tot dan toe alleen overheidsinstellingen elkaar beconcurreerden.

Duurzaam succesvol

Klimaatverandering heeft in potentie de kracht om hele ecosystemen te vernietigen en dus het leven van miljarden mensen te beïnvloeden. Het is de verantwoordelijkheid van de zakenwereld en van ondernemers bij te dragen aan de oplossing, omdat juist de industrie historisch gezien steeds deel van het probleem is geweest. We namen in 2007 dan ook de beslissing te starten met het project Virgin Earth Challenge om het uitvinden van technologieën te bevorderen die het broeikaseffect kunnen tegengaan, en met name koolstofdioxide uit de atmosfeer kunnen halen.

De winnaar moest komen met een veilig, uitvoerbaar en commercieel haalbaar ontwerp om de door de mens geproduceerde gassen direct uit de lucht te kunnen halen en wel in een hoeveelheid van 1 miljard ton per jaar. Om een betere indruk te krijgen van dat getal: de totale uitstoot van koolstofdioxide door menselijke activiteiten loopt per jaar op tot ongeveer 8 miljard ton.

We ontvingen meer dan 2500 ideeën en bijdragen vanuit de hele wereld, uiteenlopend van geweldig optimistische concepten tot voorstellen van gerenommeerde wetenschappers die bezig waren met nieuwe technologieën voor koolstofopslag. Geen van de ideeën zal binnen afzienbare tijd een commercieel succes zijn; er ligt nog een hoop werk voor ons als we op dit gebied duurzaam succesvol willen worden. Zoals een van de wetenschappers tegen ons team van Earth Challenge zei: tot op de dag van vandaag komt geen van de investeringen in het onderzoek naar opvang en opslag van koolstof in aanmerking voor de prijs van 25 miljoen.

8 miljard ton – al die energiecentrales, fabrieken, auto’s, schepen, vliegtuigen en ook al die veestapels, enzovoort (de lijst is te lang om op te sommen), die ieder jaar weer al die CO2 de lucht in blazen – van die 8 weer 1 miljard eraf halen is zeer ambitieus, maar niet onmogelijk. Overal in onze samenleving moeten in ons alledaagse leven een hoop fundamentele veranderingen doorgevoerd worden om de uitstoot van CO2 te reduceren. De bedrijven van Virgin beginnen bij zichzelf en pakken zelf de problemen rond duurzaamheid en duurzame productie op en speuren in elk proces naar mogelijkheden om te verminderen, om dubbel te gebruiken en om anders te hergebruiken.

Allergrootste uitdaging voor ondernemers

Onze prijs zal alleen maar effectief zijn wanneer zij onderdeel is van een veel breder systeem waarin ontwikkelingen op dit gebied worden ondersteund en waarin geprofiteerd kan worden van de eurekamomenten van anderen en van de reeds goed opererende systemen. Via het Virgin Green Fund investeren we substantieel in de ondersteuning van pioniers op het gebied van biobrandstoffen, zonne-energie en energiebesparende technologieën. We hebben ook voor financiële ondersteuning gezorgd van de Carbon War Room; deze denktank voor duurzame energie helpt oplossingen aandragen voor bedrijven die de broeikasgassen trachten te reduceren en stimuleert investeerders terug te gaan naar groene, schone technologieën.

Deze aanstaande transformatie van onze samenleving vormt een van de allergrootste uitdagingen voor het bedrijfsleven in de komende honderd jaar. Dit vergt geduld, maar ook doorzettingsvermogen en vasthoudendheid; je moet anticiperen op wat er gaat komen en die situatie goed inschatten, maar je moet ook goed gebruik maken van de situatie waarin je je bevindt. De prijs die we uitloven en onze inspanningen op dit gebied zijn onderdeel van onze strategie voor deze toekomst. Hoe ziet jouw bijdrage eruit?

Bron: Richard Branson

Zorg dat je de klanten houdt die je hebt en kijk daarna naar nieuwe klanten. Het kost immers veel meer om een nieuwe klant te krijgen, dan een bestaande klant te houden. Daar sta je dan als starter. Geen klanten en de uitdaging om klanten te vinden. Toch is dit een belangrijke succesfactor voor startende ondernemers om hun nieuwe bedrijf succesvol te laten zijn. Immers de vaste kosten beginnen van de eerste dag te lopen. Zonder omzet kan niemand ondernemer zijn. De volgende stap is de verbetering van de marge.

Om te zorgen dat de startende onderneming voldoende klanten krijgt, is het belangrijk dat de klant een goed gevoel krijgt bij het bedrijf. Het is lastig om zelf te beoordelen of het juiste gevoel wordt overgebracht. Ga daarvoor praten met mensen in je omgeving of mensen die dagelijks in deze materie zitten. Een goede mogelijkheid is de Startersdag van de Kamer van Koophandel zoals je hieronder ziet staan. Het is vaak erg druk op deze dagen voor een rustig gesprek. Ook de bank wil je graag van dienst zijn.

Een nieuwe mogelijkheid is het online advies vragen aan marketeers die dagelijks bedrijven adviseren hoe ze hun prestaties in de markt kunnen verbeteren. Via de zogenaamde Starterscheck kun je online advies vragen aan professionele marketeers die dagelijks bedrijven adviseren hoe ze hun prestaties in de markt kunnen verbeteren. Je moet daarvoor een aantal aantal gerichte vragen betantwoorden over je nieuwe bedrijf, waarop je via mail een rapport teruggestuurd krijgt met daarin de sterke en minder sterke punten en de aandachtpunten.

De methode is snel en geeft direct een goed globaal inzicht. Voor de kosten van € 50,- hoef je het niet te laten. Het advies kan immers de gouden tip bevatten. Via Dijkstra Agrimarketing of Studio CC kun je een Starterscheck aanvragen.

 

 

 

Bron: Arjen Dijkstra, Dijkstra Agrimarketing

Bij deze vijf vragen op het aanvraagformulier moet u extra opletten.

2a: Soort werkzaamheden
U bent timmerman én grafisch vormgever. Dat kan best, maar dan heeft u twee afzonderlijke VAR’s nodig. Met twee VAR’s haalt u alleen moeilijker het aantal benodigde uren en opdrachtgevers. U bent klusjesman én u legt tuinen aan? Dat kan weer wel met één VAR, bijvoorbeeld onder de noemer ‘verrichten van diverse klussen (reparatie, onderhoud en aanleg) in en om het huis’.

2c: Type VAR
Opdrachtgevers willen er zeker van zijn dat ze voor u geen werknemerspremies hoeven in te houden. Daarvoor heeft u een VAR-wuo (winst uit onderneming) of een VAR-dga (directeurgrootaandeelhouder) nodig. Bij vraag 2c op het aanvraagformulier moet worden aangegeven hoe u als ondernemer uw inkomsten beoordeelt. Het lijkt simpel, maar gaat vaak fout. Wie aankruist ‘Als loon uit dienstbetrekking’ of ‘Als resultaat uit overige werkzaamheden’, krijgt niet de goede VAR. In het eerste geval krijgt u een VAR-loon en moeten opdrachtgevers premies inhouden. In het tweede geval krijgt u een VAR-row (resultaat uit overige werkzaamheden) en weten opdrachtgevers niet waar ze aan toe zijn. Als 2c fout ingevuld is, geeft de Belastingdienst geen VAR-wuo of VAR-dga, zelfs niet als uit de andere antwoorden blijkt dat iemand ondernemer is.

2e: Aantal opdrachtgevers
Veel mensen denken dat een ondernemer voor minimaal drie opdrachtgevers per jaar moet werken. Maar dit is geen verplichting. Het gaat namelijk niet om het aantal opdrachtgevers, maar uw ondernemersrisico. Dat betekent dat u werkt voor eigen rekening en risico. Bijvoorbeeld dat u niet doorbetaald wordt bij ziekte (3c) en dat u risico loopt als de opdrachtgever ontevreden is (2i).

2l: Detachering, uitzending, bemiddeling
Werken via een bemiddelingsbureau is geen probleem. Maar als u minstens de helft van de tijd via een uitzend- of detacheringsbureau werkt, bekijkt de Belastingdienst uw VAR-aanvraag kritisch. De Belastingdienst beschouwt werken via uitzend- of detacheringsbureaus meestal als een loondienstverband, dus dan krijgt u geen VAR-wuo. Of dat terecht is, hangt van de situatie af. Betaalt het uitzend- of detacheringsbureau u elke maand automatisch, of stuurt u facturen? Wordt u doorbetaald tijdens ziekte en vakantie? Wat gebeurt er als er te weinig werk is? Kortom, het draait altijd om het ondernemersrisico.

3e: Heel lang bij één opdrachtgever
Als u maandenlang (bijna) fulltime voor één opdrachtgever werkt en geen andere opdrachten hebt, lijkt het soms of u werknemer bent. De kans op een VAR-wuo is dan klein. Toch zijn er zelfstandigen die langdurig (bijna) fulltime voor één opdrachtgever werken en wel een VAR hebben. Er spelen immers meer factoren een rol bij de aanvraag. Misschien kunt u de opdrachten laten uitvoeren door iemand anders (2g). Misschien werft u nieuwe opdrachten via reclame (4b). Of misschien investeert u wel in nieuw gereedschap en materiaal (4f ).

“Het gaat om het totale beeld”

Bijna iedereen die een VAR-aanvraag invult, twijfelt bij sommige vragen. Vindt de Belastingdienst u wel een echte ondernemer als u aankruist dat u geen reclame maakt? Krijgt u wel een VAR-wuo als u aangeeft dat u jaarlijks minder dan 2.500 euro investeert? “Daar hoeven ondernemers zich geen zorgen over te maken”, zegt Roel Masselink van Platform Zelfstandige Ondernemers, “De Belastingdienst kijkt niet naar het antwoord op die ene vraag. Het gaat om het totale beeld. Mijn advies aan ondernemers is: denk na over wat u wilt gaan doen in 2011. Hoe ziet uw onderneming er in dat jaar uit? Vul vervolgens met dát plaatje in uw hoofd de VAR-aanvraag in. De VAR gaat immers niet over vandaag, maar over uw verwachtingen voor het komende jaar.”

De aanvraag 
Een nieuwe VAR kan worden aangevraagd op www.belastingdienst.nl. Wie over 2008, 2009 en 2010 een VAR heeft gekregen, ontvangt in september automatisch een VAR over 2011. Werkgevers die zelfstandige inschakelen kunnen informatie over de VAR vinden op www.belastingdienst.nl of www.antwoordvoorbedrijven.nl.

Bron: KvK

1. Hoe begin ik?

Zelf starten begint met een idee. Dat idee werk je uit tot een concept. Dit is niets meer dan een kwestie van schrijven, waarbij je antwoord geeft op de volgende vragen:

• Wie worden mijn klanten?
• Wat wordt mijn product of dienst?
• Wie worden mijn concurrenten?
• Hoe ga ik mijn product of dienst bij de klant brengen?
• Waarom kopen klanten het product bij mij en niet bij mijn concurrenten?
• Hoe(veel) ga ik verdienen met mijn bedrijf?

2. Hoeveel geld moet ik minimaal verdienen met mijn bedrijf om rond te komen?

Stap 1:
Bepaal hoeveel geld je jaarlijks nodig hebt om van te leven. Dit is makkelijk uit te rekenen, door alle uitgaven voor levensonderhoud bij elkaar op te tellen: gas, licht, water, huur, kleding, verzekering, voeding, etcetera. Stel dat je uitkomt op 21.000 euro. Dan moet u dus 21.000 euro overhouden van uw bedrijf (als winst).

Stap 2:
De winst op jouw dienst of product wordt gevormd door de omzet minus de kosten van de omzet. Ook de vaste bedrijfskosten moet je van de omzet aftrekken. Denk aan huur, telefoonrekeningen, kosten voor promotie, verzekeringen en autokosten. Je houdt dan de nettowinst over.

Stap 3:
Van de nettowinst gaat nog belasting af. Twintig Procent is voor starters een redelijke aanname, mits je gebruik maakt van alle aftrekposten en startersfaciliteiten.

Stap 4:
Stel dat je 21.000 euro wilt overhouden. Hoeveel moet de omzet dan bedragen? 21.000 + 4.200 (20 procent belasting) + 14.000 (bedrijfskosten) = 39.200 euro. Daar bovenop komen nog de kosten voor het maken van het product of de dienst. De uitkomst is de omzet die je minimaal moet ‘verdienen’.

3. Hoeveel producten moet ik verkopen (of diensten leveren)?

Je kan vaak eenvoudig berekenen hoeveel je moet verkopen om de gewenste omzet te bereiken.

• Trek van de verkoopprijs van het product de kosten af om het product / de dienst te maken.
• Deel de gewenste omzet (zie daarvoor de berekening in de vorige vraag) door dit bedrag en je krijgt het aantal producten / diensten.
• Bijvoorbeeld:
  Je gaat tafels verkopen. De verkoopprijs is 300 euro per stuk, maar de inkoopprijs en vervoerskosten bedragen 110 euro. De winst per tafel is dan 190 euro. De rekensom wordt dan: 39.200 : 190 = 206 tafels.

3. Hoeveel producten/diensten moet ik gemiddeld per week verkopen?

Ook dat is te berekenen. Stel je werkt vijf dagen per week. En je neemt vier weken vakantie per jaar. Dan heb je dus 48 weken om jouw product of dienst te verkopen.

We nemen weer de rekensom van de vorige vraag. Hierin moest je 206 tafels verkopen om voldoende winst te maken. 206 gedeeld door 48 is 4. Je moet dus elke week vier tafels verkopen.

4. Wat staat er in een ondernemingsplan?

Het ondernemingsplan moet passen bij jou en jouw bedrijf. Maar het moet ook passen bij de partij waarvoor je het plan schrijft. Is het plan voor jezelf of de bank?

In een ondernemingsplan staat in ieder geval het volgende:

• Inleiding
• Samenvatting
• Persoonlijk: persoonsgegevens, opleiding, werkervaring. Maar ook jouw persoonlijke motivatie en doelstellingen. En een overzicht van jouw kwaliteiten; jouw sterke en minder sterke kanten.
• De markt: wat ga je aanbieden? Plus een marktonderzoek: omgeving, klanten en concurrentie.
• De marketingmix: product, prijs, plaats, promotie. Maar ook de omzetprognose.
• Financieel plan: investeringsplan, financieringsplan, exploitatiebegroting, liquiditeitsbegroting.
• Plan van aanpak.

5. Welke rechtsvorm kies ik voor mijn bedrijf?

Bij het starten van een onderneming is het van belang om vast te stellen hoe de aansprakelijkheid voor winst en verlies is geregeld. Maar ook wie de belastingen en sociale premies moet betalen. Dit alles is regel je door een rechtsvorm te kiezen. Er bestaan verschillende soorten. De meeste starters beginnen als eenmanszaak. Later kan je overgaan op een besloten vennootschap, beter bekend als een bv. Andere vormen zijn: maatschap, vennootschap onder firma (vof), commanditaire vennootschap (cv) en de Limited (Ltd).

Kijk voor een overzicht van de verschillende soorten rechtsvormen op de website van de Kamer van Koophandel.

6. Waar moet ik me aanmelden als starter?

Houd in ieder geval rekening met het volgende:

1. Kamer van Koophandel
2. Productschap en/of bedrijfschap
3. Vergunningen
4. Auteursrecht

1. Je moet je inschrijven bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken (KvK).
Iedere ondernemer is verplicht om zich in te schrijven bij de KvK. Dus ook als je een eenmanszaak hebt of freelancer bent. Op de website van de KvK lees je hier alles over.

Als je je inschrijft bij de KvK wordt in het handelsregister jouw naam en de naam van jouw bedrijf opgenomen. Maar ook de vestigingsplaats van jouw bedrijf, de rechtsvorm en een korte bedrijfsomschrijving. Dit register is openbaar en dus door iedereen in te zien. Zodra je staat ingeschreven in het Handelsregister, worden jouw gegevens doorgespeeld aan andere overheidsinstanties, zoals de Belastingdienst.

2. In veel sectoren ben je ook verplicht om je aan te melden bij het productschap of bedrijfschap. Je betaalt dan een jaarlijkse bijdrage. Voor verschillende sectoren bestaan product- en bedrijfsschappen. Dit geldt in ieder geval voor: zuivel-, vis- en tuinbouwproducten, afbouw en onderhoud, agrarische groothandel, ambachten, detailhandel, bosschap en horeca en catering. Kijk in de branchewijzer bij de KVK bij welke product- en/of bedrijfsschappen je je moet inschrijven.

3. Misschien heb je vergunningen nodig? Dan moet je deze op tijd aanvragen.

• Een bouwvergunning vraag je aan bij je gemeente. Op de website van het ministerie van VROM kan je nagaan of je een bouwvergunning moet aanvragen.
• Een milieuvergunning vraag je aan bij je gemeente- of provinciebestuur.

4. Tenslotte moet je rekening houden met auteursrecht en dergelijke.

• Reprorecht is een vergoeding voor het fotokopiëren van auteursrechtelijk beschermde werken zoals kranten, tijdschriften en boeken.
• Voor het draaien van muziek in een winkel of bedrijf moet meestal een vergoeding worden betaald aan Buma / Stemra en Sena. Voor het afspelen van films en televisieprogramma’s aan Videma.

Bron: CNV Zelfstandigen

Eisen urencriterium

Het urencriterium betekent dat jij per jaar minimaal 1225 uur aan de eigen onderneming moet besteden. Ook de tijd die het woon-werkverkeer naar de ‘zaak’ kost, wordt meegerekend. Evenals de tijd die je aan administratie besteedt en alle andere tijd die je gebruikt voor jouw bedrijf, zoals scholing, vergaderen, werving etc. Het gaat dus niet alleen om de uren die je kan factureren!

Daarnaast moet je meer dan de helft van jouw werkzame tijd aan het bedrijf besteden. Let op: deze eis geldt niet voor starters! Zij hoeven alleen 1.225 uur voor de onderneming te hebben gewerkt.
Voor starters vanuit de arbeidsongeschiktheidsuitkering geldt een lager urencriterium: 800 uur.

Urenadministratie

Je moet natuurlijk wel kunnen aantonen aan de belastingdienst dat je werkelijk 1225 uur per jaar aan je bedrijf besteedt. Een goede urenadministratie is dus onmisbaar.

Uren bijhouden is niet alleen handig voor de belastingdienst. Voor jezelf is het ook handig om een overzicht te hebben van de tijd die je stopt in verschillende bedrijfszaken, zoals de projecten waar je aan werkt, het uitschrijven van facturen en de werving van opdrachten. Zo leer je hoeveel tijd je nodig hebt voor een bepaalde klus, maar ook of prive-zaken niet hebben te leiden onder het werk.

Bron: CNV Zelfstandigen

De komende tijd zal FNV Zelfstandigen bij elke nieuwsbrief aan leden vragen om de index in te vullen. Zo onstaat een monitor over het effect over een langere periode. Ook niet leden kunnen zich opgeven.

Bron en link naar index: FNV Zelfstandigen

In principe zijn de cijfers rond starten redelijk zonnig. Afgelopen jaar werd het recordaantal van 75.000 nieuwe bedrijven opgericht, waarvan 55.000 door starters. Slechts één op de vijf starters zoekt vreemd vermogen op, meestal volstaat een simpel krediet op de betaalrekening. In dat eerste jaar stopt 7 procent weer met de activiteiten, na twee jaar is dat 21 procent. Van alle jaarlijks opgeheven ondernemingen is 49 procent niet ouder dan vier jaar. Na één jaar, de cijfers zijn behoorlijk constant, behaalt 56 procent een nettowinst en zegt 65 procent dat het ondernemerschap is meegevallen. Maar liefst 93 procent zou, als ze weer moesten kiezen, opnieuw een bedrijf beginnen.

Aardige cijfers, maar toch veel uitvallers. Is dat te voorkomen? Een belangrijke factor is financiering, meent Erik Meiberg van KplusV organisatieadvies. Die is dikwijls te krap. Ondernemers onderschatten wat het is om met een nieuw bedrijf op de markt te komen. “Veel starters verwachten een te hoge omzet, maar er zijn altijd tegenvallers. Het is belangrijk om enig vet op de botten te hebben.” Meiberg raadt starters ook dringend aan kritisch naar zichzelf te kijken. “Wees bescheiden met het salaris dat je aan jezelf toekent. Oogsten doe je later.” Zeker naar investeerders toe wekt een al te luxe pakket aan eigen voorzieningen snel de indruk dat een starter weinig oog heeft voor de eigen risicobalans. Meiberg, die veel advies uitbrengt aan technostarters, maakt het ook dikwijls mee dat starters vooral bezig zijn met hun dienst of product. Zij kennen volgens hem de waardeketen niet goed. “Want waar worden de marges gemaakt in de keten? Achteraan, op het moment dat je de markt op gaat. Dan gaat er veel tijd zitten in de technologische oriëntatie en ontwikkeling en de rest doen ze er te snel bij.”

Nils de Witte, oprichter van de Nebib en startersdeskundige, ziet hele andere kritische factoren. De obstakels zijn eerder sociaal dan technisch of financieel, denkt hij. “Een idee is niet genoeg. Mensen willen iets leuks doen, maar ze snappen het spel niet. Ondernemen is een vak.” Een goed entrepreneur is vooral een goed verleider. “Starters kruipen vaak onvoldoende in de huid van degene die tegenover hen zit. Het is net als in de kroeg, wanneer je een leuk iemand ziet: je hebt niks te bieden, dus moet je verleiden.” Leveranciers verleiden, klanten verleiden, investeerders verleiden. “Ik spreek bijvoorbeeld ondernemers met een kapitaalbehoefte van 1,5 ton, maar die hebben geen sjoege wat een investeerder wil.” Alle handboeken hebben het over een ondernemersplan. Dat is belangrijk, erkent De Witte, maar je moet je daar niet achter verschuilen. Met voldoende marktonderzoek kun je niet alle risico’s uitsluiten. De Witte: “Investeerders steken vooral geld in jou en willen pas daarna een plan zien.”

Netwerkeconomie

Een andere onontbeerlijke vaardigheid is netwerken. Een paar jaar terug moest een ondernemer alles zelf kunnen, maar die tijden zijn voorbij. Nu gaat het erom te weten wat je kunt en samen te werken op gebieden waar je minder goed bent, vindt De Witte. “Zoek anderen op. Wie goed duurzame relaties kan leggen, komt makkelijker vooruit. Dat is het nieuwe ondernemen.” Organisatieadviseur Meiberg sluit zich hierbij aan. Starters willen teveel zelf doen, maar vergeten dat we een netwerkeconomie hebben. “Je moet op zijn minst de vraag stellen: kan ik er beter voor staan, samen met anderen? Daarna kun je nog altijd besluiten het toch alleen te doen.”

Bron: Louis Hoeks